01. Першыя пасяленні чалавека на тэрыторыі Беларусі. Жыццё ва ўмовах першабытнага ладу.

Чалавек вылучыўся з жывёльнага свету звыш двух мільёнаў гадоў назад. Першымі людзьмі на тэрыторыі Беларусі, рэшткі культуры якіх выяўлены каля вёсак Свяцілавічы Веткаўскага, Абідавічы Быхаўскага і Падлужжа Чачэрскага раёнаў, былі неандэртальцы...

02. Полацкае княства – першая дзяржава на тэрыторыі Беларусі

Самым магутным і значным княствам з усіх, якія існавалі на тэрыторыі Беларусі ў X XIII стст., з'яўлялася Полацкае княства, гістарычным ядром якога было племянное княжанне крывічоў-палачан больш ранніх часоў...

03. Барацьба з крыжацкай агрэсіяй. Грунвальдская бітва.

15 ліпеня 1410 г. на вузкім полі каля вёскі Грунвальд (зараз Дуброўна на тэрыторыі Польшчы) сышліся на бітву аб'яднаныя войскі Вялікага княства Літоўскага і Польскага каралеўства з крыжацкім войскам. Гэтая бітва ўвайшла ў гісторыю як вялікая....

04. Культура Беларусі ў X — XIII стст.

У 988 г. кіеўскім князем Уладзімірам Святаслававічам была прынята хрысціянская рэлігія візантыйскага ўзору. У 992 г. князь Ізяслаў ў Полацку заснаваў епархію, што дало магчымасць распаўсюдзіць пісьменнасць...

05. Утварэнне Вялікага Княства Літоўскага

Працэс стварэння адной з самых буйных дзяржаў Еўропы ў эпоху сярэднявечча - Вялікага княства Літоўскага - быў доўгім і складаным: пачаўся ён у першай палове XIII ст. і закончыўся ў 50 - 70-я гг. XIV ст...

06. Унутраная і знешняя палітыка Вялікага Княства Літоўскага ў XIV — XV стст.

Вялікае княства Літоўскае па форме кіравання было феадальнай манархіяй на чале з вялікім князем — носьбітам заканадаўчай, выканаўчай, судовай, ваеннай улады, якую ён ажыццяўляў у інтарэсах пануючага класа з дапамогай феадальнай знаці...

07. Утварэнне Рэчы Паспалітай. Барацьба Вялікага Княства Літоўскага за захаванне самастойнасці

У 1569 г. у г. Любліне была падпісана ўнія — пагадненне аб дзяржаўна-палітычным саюзе ВКЛ з Польшчай, паводле якога ўтварылася федэратыўная дзяржава — Рэч Паспалітая...

08. Культура Беларусі ў XVI — першай палове XVII ст.

Эпоха Адраджэння на Беларусі — ў асноўным XVI — першая палова XVII ст. — час уздыму рамяства, росту гарадоў і складання ўнутранага рынку, станаўлення і развіцця беларускай мовы, нацыянальнай пісьменнасці, літаратуры, грамадска-палітычнай думкі і...

09. Сацыяльна-эканамічнае становішча Беларусі ў другой палове XVII — XVIII ст.

У другой палове XVII ст. Рэч Паспалітая, у тым ліку і Беларусь, якая ўваходзіла ў яе склад, знаходзілася ў стане глыбокага эканамічнага заняпаду і палітычнага крызісу. З сярэдзіны XVII ст. гэта дзяржава ўступіла ў паласу разбуральных войнаў і...

10. Палітычны крызіс і падзелы Рэчы Паспалітай

У 1721 г. закончылася Паўночная вайна. На тэрыторыі Рэчы Паспалітай усталяваўся мір. Краіна пачала залечваць раны. Гэта быў час, калі ў Еўропе мацнелі цэнтралізаваныя абсалютысцкія манархіі. У Рэчы Паспалітай, наадварот, узмацнілася ўлада магнацкіх...

11. Беларусь у перыяд вайны 1812 года

Палітычныя і эканамічныя супярэчнасці (Расія парушыла пагадненні Тыльзіцкага сейму 1807 г. аб блакадзе Англіі) паміж буржуазнай Францыяй і феадальнай Расіяй прывялі гэтыя дзяржавы да вайны...

12. Сацыяльна-эканамічнае развіццё Беларусі ў першай палове XIX ст. Крызіс феадальна-прыгонніцкага ладу

Асновай гаспадаркі селяніна з'яўляўся зямельны надзел, які ён атрымліваў у карыстанне ад землеўладальніка-памешчыка або дзяржавы пры ўмове адбывання на іх карысць пэўных павіннасцей. У сувязі з гэтым сяляне дзяліліся на дзве асноўныя катэгорыі —...

13. Адмена прыгоннага права на Беларусі

Сялянская рэформа 1861 г. была абумоўлена крызісам усёй феадальна-прыгонніцкай сістэмы. Узяцца за рэформу кіруючыя колы прымусіў сам ход эканамічнага развіцця, які ўсё больш і больш штурхаў краіну на капіталістычны шлях развіцця...

14. Паўстанне 1863 года на Беларусі. Кастусь Каліноўскі

У нацыянальна-вызваленчым руху супраць царызму напярэдадні і ў час паўстання 1863 — 1864 гг. у Польшчы, на Беларусі і ў Літве існавалі дзве плыні: буржуазна-памешчыцкая і дэмакратычная...

15. Развіццё капіталістычных адносін на Беларусі ў другой палове XIX - пачатку XX ст.

Прамысловасць Беларусі развівалася ў цеснай сувязі з агульнарасійскай, але мела і свае асаблівасці, асноўнай сярод якіх было распаўсюджванне дробнай вытворчасці і мануфактур, невялікіх фабрычна-заводскіх прадпрыемстваў...

16. Важнейшыя падзеі рэвалюцыі 1905 — 1907 гг. на Беларусі

У пачатку XX ст. інтэнсіўны прамысловы ўздым змяніўся сусветным эканамічным крызісам. Беларуская сельская гаспадарка была адной з перадавых сярод еўрапейскіх губерняў Расійскай імперыі...

17. Сталыпінская аграрная рэформа на Беларусі

Сталыпінская аграрная рэформа — буржуазная рэформа сялянскага надзельнага землеўладання ў Расіі ў 1906 — 1907 г. Рэформа атрымала імя тагачаснага міністра ўнутраных спраў, старшыні Савета Міністраў Пятра Сталыпіна, аднаго з яе аўтараў, ініцыятараў і...

18. Беларусь у гады Першай сусветнай вайны

У першыя дні вайны заходнія, у тым ліку беларускія, губерні былі пераведзены на ваеннае становішча. У сувязі з гэтым забараняліся забастоўкі, вулічныя шэсці, маніфестацыі. На баку ўрада выступалі эсэры, меншавікі, бундаўцы...

19. Лютаўская (1917 г.) рэвалюцыя на Беларусі

Звесткі аб перамозе рэвалюцыі ў Петраградзе прыйшлі на Беларусь 1 — 4 сакавіка і выклікалі масавыя мітынгі, шэсці з чырвонымі сцягамі. Па прынцыпе Петраградскага Савета ў гарадах і мястэчках ствараліся Саветы рабочых і салдацкіх дэпутатаў, народная...

20. Культура Беларусі ў пачатку XX ст.

Першай легальнай газетай на беларускай мове была "Наша доля". Кароткі час, з верасня па снежань 1906 г., яна выдавалася ў Вільні групай сяброў Беларускай сацыялістычнай грамады. Усяго выйшла шэсць нумароў...

21. Кастрычніцкія падзеі 1917 г. на Беларусі. Устанаўленне савецкай улады

Восенню 1917 г. яшчэ больш пагоршылася сацыяльна-эканамічнае становішча краіны. Набалеўшым было пытанне аб міры. Насельніцтва пакутавала ад цяжару ўтрымання больш як двухмільённай арміі Заходняга фронту...

22. Беларусь ва ўмовах германскай акупацыі (1918). Абвяшчэнне БНР

На акупіраванай немцамі тэрыторыі Беларусі панавала ваенная адміністрацыя. Яна забараніла бальшавіцкую партыю і грамадскія арганізацыі, якія падтрымлівалі яе, але дазволіла дзейнасць нацыянальна-дэмакратычных арганізацый...

23. Утварэнне БССР, Літоўска-беларускай ССР. Барацьба з польскай інтэрвенцыяй

У лістападзе 1918 г., пасля паражэння аўстра-германскага блока ў сусветнай вайне і рэвалюцыі ў Германіі, бальшавікі анулявалі Брэсцкі мір і рушылі на Захад. 10 снежня 1918 г. Чырвоная Армія заняла Мінск...

24. Вынікі грамадзянскай вайны на Беларусі. Другое абвяшчэнне БССР

У ходзе савецка-польскай вайны, пасля вызвалення Мінскай губерні ад польскіх акупантаў 31 ліпеня 1920 г. у Мінску была прынята дэкларацыя аб незалежнасці БССР. На вызваленай тэрыторыі аднаўлялася Савецкая ўлада...

25. Новая эканамічная палітыка на Беларусі

Асноўным прынцыпам новай эканамічнай палітыкі (НЭП) Савецкай дзяржавы ў 1921 — 1928 гг. з'яўляецца выкарыстанне таварна-грашовых адносін.НЭП, па задумцы яе творцаў, павінен быў забяспечыць хуткі ўздым эканомікі...

26. Беларусізацыя 20-х гг. Дасягненні і пралікі

Беларусізацыя — нацыянальна-культурная палітыка ў БССР у 20-я гг. У снежні 1920 г. на II Ўсебеларускім з'ездзе Саветаў упершыню было заяўлена аб неабходнасці арганізацыі жыцця грамадства, дзяржавы на роднай мове...

27. Індустрыялізацыя і калектывізацыя ў БССР. Галоўныя вынікі

Індустрыялізацыя - працэс стварэння буйной машыннай вытворчасці ва ўсіх галінах народнай гаспадаркі, і перш за ўсё ў прамысловасці. СССР неабходна было правесці індустрыяльныя пераўтварэнні, таму што краіна адставала ў тэхніка-эканамічных адносінах...

28. Грамадска-палітычнае i культурнае жыццё ў БССР у 30-я гг.

Прыход Сталіна да ўлады суправаджаўся спыненнем НЭПа і замацаваннем адміністрацыйна-камандных метадаў кіравання грамадствам. Умацоўваецца рэжым асабістай улады, ці культу асобы...

29. Заходняя Беларусь у складзе Польшчы (20 - 30-я гг.). Уз'яднанне з БССР

У 1921 г. на Рыжскіх мірных перагаворах Польшчы пры дапамозе Антанты ўдалося далучыць да сваёй дзяржавы заходнюю частку Беларусі (Гродзенскую, усходнія паветы Віленскай і заходнія паветы Мінскай губерняў)...

30. Пачатак Вялікай Айчыннай вайны. Баі на тэрыторыі Беларусі

22 чэрвеня 1941 г. гітлераўскія войскі ўварваліся ў межы Савецкага Саюза. Дзякуючы падрабязнай інфармацыі, сабранай на тэрыторыі рэспублікі з дапамогай агентурнай сеткі, вораг наносіў дакладныя ўдары па аэрадромах, скапленнях ваеннай тэхнікі...

31. Масавая барацьба супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў

Вораг не змог зламаць волю беларускага народа да вызвалення. На тэрыторыі Беларусі разгарнулася масавая барацьба супраць захопнікаў. Арганізатарамі яе ў пачатковы перыяд вайны былі не толькі партыйныя органы, кіруючыя партыйныя работнікі, але і...

32. Вызваленне Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў

Восенню 1943 г., пасля разгрома фашысцкіх войскаў пад Курскам, пачалося выгнанне ворага з акупіраванай тэрыторыі Беларусі. 23 верасня быў вызвалены першы раённы цэнтр БССР Камарын...

33. Аднаўленне i развіццё эканомікі Беларусі ў 1945 - 1965 гг.

Распачатая гітлераўскай Германіяй вайна нанесла Беларусі велізарныя людскія і матэрыяльныя страты, па агульным ўзроўні развіцця эканомікі рэспубліка была адкінута да 1928 г...

34. Культура Беларусі ў 1945 — 1965 гг.

Адраджэнне культурнага жыцця на Беларусі пасля Вялікай Айчыннай вайны адбывалася ў надзвычай складаных умовах. Па-першае, за гады вайны амаль поўнасцю была знішчана матэрыяльна-тэхнічная база ўстаноў навукі, адукацыі і культуры...

35. Удзел БССР у заснаванні i дзейнасці Арганізацыі Аб'яднаных Нацый (ААН)

Беларусь была прынята ў якасці першапачатковага члена ААН у знак павагі да нашага народа, з улікам уклада ў разгром нямецкага фашызму і панесеных у гэтай барацьбе вялікіх страт...

36. Грамадска-палітычнае жыццё ў БССР у 1965 - 1985 гг.

Ва ўмовах захавання ў краіне таталітарнага рэжыму грамадска-палітычнае жыццё ў рэспубліцы вызначалася гэтым рэжымам. Пасля XX з'езда партыі (1956), які асудзіў культ асобы Сталіна, наступіла хрушчоўская "адліга", спыніліся арышты, людзі сталі...

37. Развіццё народнай гаспадаркі ў БССР у 1965 - 1985 гг.

Цэнтралізаваная планавая эканоміка скоўвала тэхнічны прагрэс, не спрыяла росту творчай актыўнасці, параджала масавае ўтрыманства. У сувязі з гэтым была зроблена адна з самых рашучых у пасляваенныя гады спроб радыкальных змен у эканоміцы на аснове...

38. Эканамічнае становішча БССР у другой палове 80-х — пачатку 90-х гг.

Пошукі шляхоў рэфарміравання эканомікі ў рэспубліцы перш за ўсё звязваліся з удасканаленнем планавага кіравання і павышэннем самастойнасці прадпрыемстваў (1986), з пераходам ад цэнтралізаванай, каманднай сістэмы да дэмакратычнай, заснаванай на...

39. Асноўныя дасягненні ў развіцці беларускай культуры ў 1965 - 1985 гг.

Пераход ад рэфарматарска-ліберальнага курсу кіраўніцтва краінай першага паслясталінскага дзесяцігоддзя да кансерватыўна-неасталінскага ў другой палавіне 60-х — першай палавіне 80-х гг. асабліва адчувальна выявіўся ў культуры...

40. Станаўленне суверэннай Рэспублікі Беларусь. Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь

На стыку 80-х — 90-х гг. ў СССР назіраўся выбух нацыянальных рухаў. У кола шматлікіх спрэчак, дыскусій, палітычных рэформаў папалі праблемы забеспячэння сапраўднага дзяржаўнага суверэнітэту. Аднак у разуменне суверэнітэту ў розных рэспубліках...

41. Развіццё міжнародных сувязей Рэспублікі Беларусь

Дэмакратызацыя грамадскага жыцця, пераўтварэнні ў эканоміцы прывялі да ўсталявання новага палітычнага мышлення ў сферы міжнародных адносін. У гэтай сувязі больш спрыяльныя ўмовы склаліся і для плённай дзейнасці Беларусі ў ААН, дзе яна зараз...

42. Навука i Культура Беларусі на сучасным этапе

Дэмакратызацыя грамадска-палітычнага жыцця, абвяшчэнне дзяржаўнай незалежнасці рэспублікі, а таксама эканамічны крызіс вызначылі кірунак развіцця культуры Беларусі. У змяніўшыхся ўмовах выразна праявіліся яе новыя рысы: паступовае пераадоленне...