Першы беларус

Непасрэдным продкам усіх беларусаў можна лічыць толькі першага чалавека, які сам сябе назваў беларусам. Гэта быў Саламон Рысінскі, Solomo Pantherus Leuсorussus. Піша Алег Латышонак.

Пэўне ж няшмат на сьвеце нацыяў, якія ведаюць імя і прозьвішча першага чалавека, які да гэтай нацыі належаў. Вядома, кожны народ мае сваіх продкаў, а ўсе мы паходзім так ці інакш ад Адама і Эвы. Пра беларусцаў Мацей Стрыйкоўскі пісаў, што паходзяць яны, так як і маскоўцы, ад Ноевага сына Яфэта, ягонага нашчадка Мосаха і Мосахавага "ўласнага патомка" Роса або Руса. Усё-такі непасрэдным продкам усіх беларусаў можна лічыць толькі першага чалавека, які сам сябе назваў беларусам. Гэта быў Саламон Рысінскі, які ў 1586 годзе запісаўся ва Альтдорфскі ўнівэрсытэт пад Нюрнбэргам як Solomo Pantherus Leuсorussus. Гэта і ёсьць першай вядомай гістарычнай навуцы дэклярацыяй беларускасьці.

Праз два гады ён, у пісьме з каментаром да прац Аўзоніяда, накіраваным свайму нямецкаму суаўтару і сябру Канраду Рытэрзгаўзэну, назваў сваю бацькаўшчыну Leucorossia. У іншым пісьме Рысінскі тлумачыць суаўтару ўжываньне прыналежных прыметнікаў: "Яшчэ й цяпер маскоўцы, беларусы (Leuсorussі) і вялікая частка літоўцаў такім часта карыстаюцца".

А дзе тая Беларусь?

Да Рысінскага назву Белая Русь прымянялі выключна чужаземныя пісьменьнікі ў дачыненьні да самых розных частак Русі: ад Галіччыны праз Валынь, Пскоўшчыну, Полаччыну і Ноўгарад Вялікі па Маскоўшчыну. Пры тым яны пісалі пра "Белую Русь", "белых русінаў" або "беларусцаў". У Рысінскага назвы краіны і нацыі зьяўляюцца адразу ў сёньняшняй форме: Беларусь і беларусы, бо так перакладаюцца грэцка-лацінскія тэрміны Leucorossia і Leuсorussі.

Інтэлектуальны прарыў

А цяпер уявім сабе, што ніхто ў сьвеце ня лічыць сябе беларусам. Пра Белую Русь пішуць толькі чужынцы, прычым памяшчаюць ад Белага да Чорнага мора. Усе навокал называюцца хто русінам, хто ліцьвінам. І вось Рысінскі прыходзіць да думкі, што гэтая "Белая Русь" – менавіта ягоная бацькаўшчына, а беларусам зьяўляецца ён сам. Такім чынам тое, што Рысінскі сябе назваў беларусам, а сваю бацькаўшчыну Беларусьсю было абсалютнай навізной, проста гіганцкім інтэлектуальным прарывам.

Застаецца яшчэ ўстанавіць, што канкрэтна значылі для Рысінскага тэрміны беларус і Беларусь. Са згаданага раней выказваньня Рысінскага вынікае ясна, што ён не лічыў сябе ні маскоўцам, ні літоўцам. Стасоўна апошніх Рысінскі ведае, што вялікая частка літоўцаў гаворыць па-славянску, але ня ўсе (зь літоўскай мовай мусіў быць знаёмы з часу, калі настаўнічаў у Жмудзі). Дарэчы, знаёмыя ў Нямеччыне ведалі яго як руса (Russus). Сваю бацькаўшчыну ў прыдуманай самому сабе эпітафіі падчас сьмяротнай, як яму здавалася, хваробы таксама традыцыйна назваў проста Русьсю: "Вось я, каго нарадзіла на мяжы Масквы шматсьнежнай, / Слаўная зьвярамі, паляўнічымі пушчамі, борамі Русь". Гэтая Русь ляжала там, дзе бачылі яе тады ўсе тубыльцы, г.зн. над Дняпром і Дзьвіной у Вялікім Княстве Літоўскім.

Пад маскоўскай акупацыяй

Тэрміналёгія, якой карысталіся сучасьнікі Рысінскага, дазваляе ўстанавіць месца яго нараджэньня. Саламон быў, як можна меркаваць, сынам шляхціца Фёдара Рысінскага гербу Астоя з Рысіна ў Полацкім ваяводзтве (сёньня ў Расеі). Сам Рысінскі ўсё-такі двойчы назваў як месца свайго нараджэньня Кабыльнікі. Існавалі тады дзве мясцовасьці з такой назвай: мястэчка Кабыльнік (сёньня Нарач) у Ашмянскім павеце і ленны маёнтак Кабыльнікі ў Віцебскім ваяводзтве. Ашмяны тады не лічыліся часткай ні Русі, ні Белай Русі. У 1585 г. ашмянскія францішкане Белай Русьсю (Alba Russia) называлі Полаччыну. Такім чынам, Рысінскі нарадзіўся відавочна ў Кабыльніках Віцебскага ваяводзтва. У час яго нараджэньня Полаччына знаходзілася пад маскоўскай акупацыяй, і Рысінскія, відаць, вымушаныя былі пакінуць сямейнае гняздо.

Беларус, шырэй – сармат

Як беларус, лічыў сябе прыналежным да шырэйшай супольнасьці сарматаў, бо аднойчы падпісаўся як Solomo Rysinius Sarmata. Сарматызм пазьней вырадзіўся ў вузкую ідэалёгію шляхты Рэчы Паспалітай. Усё-такі, у часы Рысінскага і для яго асабіста сармата абазначала альбо грамадзяніна Рэчы Паспалітай і ў тым сэнсе паляка, або, шырэй – славяніна. Рысінскі карыстаўся тэрмінам сармат адначасова ў абодвух значэньнях. Відаць гэта ў яго пісьме да Вінанда Карнэлія. З аднаго боку, Рысінскі захапляецца польскай мовай і называе яе сармацкай, а палякаў – сарматамі. З другога боку, Рысінскі піша, што мова рускага народу таксама багатая як мова палякаў. Увогуле сьцьвярджае: "Як шырока сармацкая мова распаўсюджаная, на колькі гаворак падзяляецца, якія народы, якія краіны, якое насельніцтва абымае, тут немагчыма даць дакладны пералік; але, карыстаючыся дабрадзействамі гэтай мовы, кожны зможа прайсьці ад Адрыятыцкага заліву да Касьпійскага мора безь перакладчыка, разумеючыся на такіх велічэзных прасторах. Пры тым, якія народы, якія плямёны, якія акругі ўключае гэтая старана сьвету, пакідаю дзеля ацэнкі вучоным у геаграфіі".Тут відавочна, што сармацкая мова – гэта мова ўсіх славянаў.

Праява Новага часу

Такім чынам, Саламон Рысінскі лічыў сябе беларусам і славянінам, грамадзянінам Вялікага Княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай.

Самаакрэсьленьне Рысінскага як беларуса можна трактаваць як літаратурную гульню. Тым ня менш, спосаб думаньня Рысінскага пра нацыянальнасьць – безумоўна праява Новага часу. Раней у ВКЛ этнічнасьць была зьнітаваная зь веравызнаньнем. Хаця здараліся выняткі, як правіла русін быў праваслаўным, а літовец – католіком. Рэфармацыя прынесла з сабой ломку традыцыйных этнаканфэсійных стэрэатыпаў. У тым сэнсе можна сьцьвердзіць, што Рысінскі змог падумаць пра сябе як пра беларуса менавіта таму, што быў пратэстантам-кальвіністам.

Рысінскі ніколі не вяртаўся да праблемы сваёй нацыянальнасьці, а прынамсі нічога пра гэта ня ведаем. Пасьля вяртаньня ў Вялікае Княства служыў Крыштапу Радзівілу Перуну і ягонаму малодшаму сыну, таксама Крыштапу. Да канца жыцьця пражываў ва ўласна Літве, перш за ўсё ў Вільні. Займаўся рэлігійнай дзейнасьцю, пісаў лацінскія панэгірыкі сваім дабрадзеям, зьбіраў фальклёр і выхоўваў Януша Радзівіла, у будучыні – першага здрадніка Рэчы Паспалітай.

Служба Радзівілам, заўзятым літоўскім сэпаратыстам, можа тлумачыць, чаму Рысінскі пра сваю беларускасьць больш ня згадваў – ня месца дзеля гэтага было на двары правадыра Літвы.

Першы беларус быў пратэстантам

Паміраў першы беларус вельмі цяжка. У 1625 годзе ў Дзяляцічах, "у першы чацьвер пасьля сьвятога Марціна, пасьля поўдня, калі ён за сталом сядзеў, параліж яго ўзяў і мову яму заняў. Потым ноччу меў кадук цяжкі разоў сорак. Памяці ня страціў і бачаньня, што відаць было зь ягоных жэстаў, якія паказваў на напамінаньне ксяндза Раманоўскага, дазваляючы на замацаваньне яго ў веры і надзеі, аб розных артыкулах. Паліўкі і воды розныя піў, ажно ўжо ў нядзелю вечарам больш глытаць ня мог, а ўсё ж такі кадук меў, хаця ня так цяжка і ня так густа, ажно да самай сьмерці. А з панядзелка на аўторак на досьвітку, у шэсьць гадзін, пры пану Набароўскім і пры ксяндзу Раманоўскім, якія давалі малітвы, ды пры іншай моладзі ціхенька заснуў у Госпадзе пасьля стагнаньня цяжкага".

Крыштаф Радзівіл загадаў пахаваць астанкі Рысінскага ў Любчы і "над магілай пана Рысінскага высокі і харошы мураваны слуп узьнесьці і мармуровую табліцу ў яго паставіць, а з тылу каля гэтага слупа харошы курган насыпаць". Загад, пэўне ж, быў выкананы, але час сьцёр помнік з твару зямлі. Засталіся ад Рысінскага некалькі кніжак ды ўсе мы з вамі – беларусы.

Крыніца: Наша Ніва

Спадабаўся матэрыял? Падзяліцеся з сябрамі!
Каментары чытачоў
Михайло напiсаў(ла) 27.05.2010 13:48
Название Беларусь широко распространилось к середине XVII века. Вместе с тем, в то время наблюдается разный подход к определению территории Беларуси на обывательском уровне среди поляков и россиян. Так, в представлении поляков Беларусь однозначно ассоциировалась с землями современной Беларуси (взять хотя бы мемуары польского рыцаря Яна Хризастома Пасека). У россиян же была некоторая путаница в представлении о месторасположении Белой Руси. Это возникло скорее по той причине, что название Белая стереотипно относилась к тем землям, где всегда холодно и много снега. И здесь нет ничего удивительного. Если спросить у современных шведов или финнов о том, где находиться Белая Русь, то они в первую очередь будут говорить о землях возле Белого моря либо вообще - где-нибудь в Сибири или возле Урала. Известный российский историк немецкого происхождения Герард Фридрих Миллер (1705-1783) в предисловии к изданию второй книги В.Н. Татищева «История Российская с самых древнейших времен» аргументировано опроверг обывательское представление про Белую Русь. Более того, он впервые для своего времени непредвзято указал на границы компактного проживания белорусского народа: «Другое мнение сочинителю собственное касается до имени БЕЛОЙ РОССИИ, которое он приписал не тем странам, коим оное по Истории приличествует, но паче тем, кои всегда под именем ВЕЛИКИЯ РОССИИ разумелись. В древния времена, по свидетельству всех Российских летописцев, одна только была Россия, по общенародному званию неразделенная, которая простиралась к западу мало не до реки Вислы, а под север до реки Немена, т.е. Мемеля. Имена Малыя и Белыя России не употреблялись прежде как некоторые Российские Княжения наставшими вновь в XIV столетии Литовскими Князьями обладаемы, а потом к Польскому Королевству присовокуплены были. Чермная или Червонная Россия хотя и получила прежде того сие звание по Червенским городам, главную часть оной составляющим; но Белая Россия единственно прозвана была Поляками или Литвою для различения оной от прочаго Российскаго государства: сие же они не токмо в разсуждении Малой России, но и для преимущественнаго пространства, называли Великою Россиею. Многие удельныя Княжения и нападение Татарское привели Россию в безсилие. Великий Князь ИОАНН ВАСИЛЬЕВИЧ I по соединении большаго числа оных под свою власть, и по свержении Агарянского ига, писался впервые ГОСУДАРЕМ ВСЕЯ РУССИИ, которой титул продолжался до государя Царя АЛЕКСЕЯ МИХАЙЛОВИЧА. Ибо завоевания некоторых Мало и Белороссийских стран Великим Князем ВАСИЛИЕМ ИОАННОВИЧЕМ и Царем ИВАНОМ ВАСИЛЬЕВИЧЕМ учиненныя, касались токмо до особенных городов и Княжений, из коих иныя опять и отторгнуты были. А Царь АЛЕКСЕЙ МИХАЙЛОВИЧЬ по принятии в 1654 году Малороссийских Козаков с их городами и со всем Малороссийским народом в свое подданство, начал писаться: ВСЕЯ ВЕЛИКИЯ и МАЛЫЯ РОССИИ, о чем есть от 1 Июля 1654 года повелительная государева грамота. Сей же Государь, взявши в оном же году войною город Смоленск, по возвращении своем в Москву, и прежде еще выступу к следующим в Белой России и в Литве учиненным завоеваниям, но в несумненной надежде, что оторванныя прежде от России страны паки под свою власть возвратить имеет, ввел титул: ВСЕЯ ВЕЛИКИЯ, и МАЛЫЯ и БЕЛЫЯ РОССИИ, котораго первое употребление усмотрено в грамоте 21 Февраля 1655 года, тогда же и действительно взяты Могилев, Орша, Витебск, Полотск, Динабург, Борисов, Минск, Вилна, Гродно с прочими подчиненными городами. Но помешательство от Шведов, ласкательное обнадеживание от поляков, чтоб Его Величество выбрать на Польское Королевство, и моровое поверие, принудили сего Государя оныя завоевания опять остановить. Из сего безпрекословно явствует, что под именем БЕЛЫЯ РОССИИ разуметь должно. К тому же и вновь учиненныя две Губернии Белороссийския, хотя токмо часть Белой России занимающия, никакого о том сумнения не оставляют».
Андрей напiсаў(ла) 29.05.2010 10:01
В географическом словаре Карпинского, изданном в 1766 году в Вильно, в статье "Русь" (стр. 492) представлен несколько иной взгляд на местонахождение Белой Руси: "Русь заключает в себе, сверх Руси Московской, Литовскую Русь, которая делится: на Белую и Черную, Черная Русь состоит из воеводств: Новогрудского и Минского, и Русь Польскую, состоящую из воеводств: Русскаго, Белзскаго, Подольскаго, Кiевскаго, Волынскаго, Брацлавскаго и Чернигавскаго, и земель Хелмской и Галицкой".
Ренат напiсаў(ла) 30.05.2010 09:27
А вот в книге «Опыт Российской географии с толкованием гербов и с родословием царствующего дому, собранный из разных авторов и манускриптов Филлипом Генрихом Дилтеем, обоих Прав Доктором и Профессором Публичным Юриспруденции и Истории», напечатанной при Императорском Московском университете в 1771 году, Белой Русьб называется Смоленская губерния. «Смоленская губерния или Белая Россия, принадлежащая к Российской Империи, отнята у веоликого княжества Литовского, блаженные памяти Царем Алексеем Михайловичем, и посредством Андрюсовского мира в 1667 году при Российской Империи осталась, а в Московском мире, учиненном в 1686 году владеть должна. Оная состоит из Смоленской губернии. Сия губерния, которая прежде сего была княжением, не разделена на провинции; но знатнейшие места оные суть: 1) Смоленск, первый город сей губернии, укрепленный на Днепре. В нем живет Епископ, и отправляется большая коммерция. 2) Города, Дорогобуж при Днепре, Вязьма при реке того ж имени, Белая и Рославль; 3) Андрусов, деревня при речке Городен, между Смоленском и Мстиславом, где в 1667 году заключен с Россиею и Польшею мир». P.S. В 1914 году Добровольским В.Н. был издан «Смоленский областной словарь», в котором очень много белорусских слов встречается.
Беларусец напiсаў(ла) 14.09.2010 12:15
Недавно давелось прочитать рецензию на книгу Олега Латышонка "От белых русинов к белорусам. У истоков белорусской национальной идеи" (Кибень А.С. Нация и ее имя/ Белорусский сборник. Статьи и материалы по истории и культуре Белоруссии. Вып. 4. - Спб., 2008). В ней есть упоминание про "феномен первого белоруса" в лице Соломона Рысинского. "Родившийся, по собственным словам, "на богатой лесами и зверями Руси, граничащей с морозной Московией", кальвинист Соломон Рысинский во время учебы в Германии называл себя на греческий манер Leukorussus (белорус), а свою родину Leukorossia. О.Латышонок отмечает, что его белорусскость носит черты интеллектуальной игры и неясно, каковы были границы его Белоруссии, отделял ли он четко себя от жителей Украины, или же наоборот, белорусами считал всех русинов ВКЛ и Короны. Тем не менее, Рысинский уже не отождествляет конфессию с этнической принадлежностью, и само появление этого самоопределения показывает возникновение типа мышления, характерного для нового времени, еще невозможного в рамках православной и католической культуры (с.128). Но, как подчеркивается, Рысинский является исключением из общего правила, и мы не найдем упоминаний о белорусском народе в массовых документах - по-прежнему все православные жители ВКЛ и Короны считали себя одним русским народом". В упомянутом выше сборнике есть также весьма интересная статья Кнорринга В.В. "Белорусская тематика в еврейских фондах РНБ" (стр. 194), в которой утверждается, что в еврейском языке вообще раньше не было названия Беларусь: "Вплоть до 1920-х гг. в еврейских языках не существовало топонима "Белоруссия". Такое слово появилось в идише лишь после провозглашения БССР, а в современном иврите и того позже. До этого восточноевропейские евреи именовали территорию современной Литвы, а также Белоруссии и некоторых районов Польши общим названием Lita (Литва), воспринимая белорусские земли как литовские провинции. В официальных документах еврейских общин, изложенных "высоким" стилем на архаическом иврите, и в печатных изданиях нередко можно увидеть названия Minsk di Lita? Gomel asher b"Lita (минск-что-в-Литве, Гомель-который на-Литве). Вероятно, так повелось со времен Великого Кн. Литовского".
Magnus Dux напiсаў(ла) 29.10.2010 16:45
Адам Мальдзiс адшукау цiкавы гiстарычны факт. Калi у 1217 годзе каранавалi караля Галiцыi Рудольфа II, яго назвалi каралём Галiцыi i Беларусi.
Нестор напiсаў(ла) 10.03.2011 18:43
О государстве Русском. Д. Флетчер. 1591: Глава первая Описание России, широта и длина ее и название областей В то время, когда эта земля называлась Сарматией, она разделялась на две главные части: Белую и Черную. Белая Сарматия заключала в себе все пространство, лежащее к северу и со стороны Ливонии, как-то: области, называемые теперь Двинской, Важской, Устюжской, Вологодской, Каргопольской, Новгородской и проч., коих столицей, или главным городом, был Новгород Великий. Черной Сарматией называлась вся страна, лежащая на юг к морю Евксинскому, или Черному, как-то княжества: Владимирское, Московское, Рязанское и проч.
Тарас напiсаў(ла) 19.11.2011 17:45

Киевская летопись (1241-1621) змяшчае цiкавыя звесткi пра межы Белай Русi: "Року 1393 Витовт, кнежа Литовское, Орши и Витебска на Белой Руси добыл и пустившись в Киев и Житомир и Звинигород, взял под князем Володимером" (гл. Сборник летописей, относящихся к истории Южной и Западной Руси. - Киев, 1888.- с.73).
Алехна напiсаў(ла) 26.11.2011 11:05
З Дублінскага рукапісу:
"(25) Адзін з іх, слухаючы брата Вайслана (Vaislanum), майго таварыша, які прапаведваў на Белай Русі (in Alba Ruscia), заклікаў таго ісці з ім да згаданых карэлаў, даводзячы, што без сумнення давёў бы іх да праўдзівага бога праз хрышчэнне і, пры жаданні, збудаваў бы там касцёлы".
Відавочна, што пад Белай Рутэніяй тут разумееца трохкутнік вечавога права Полацк-Пскоў-Ноўгарад, аб'яднаны пад уладай дынастыі Аляксандра Неўскага (жонкай якога была полацкая князёўна), а пад Карэліяй - тэрыторыя Інгерманландыі, вакол сучаснага Санкт-Пецярбурга.
Рыгорыч напiсаў(ла) 29.11.2011 15:49

В.Иванов в статье "Цветовая символика в географических названиях в свете данных типологии (К названию Белоруссии)" отметил, что первые извести о  названии Беларуси относятся ко второй половине XIVв. В стихотворении астрийского поэта петера Зухенвеирта, посвященного памяти рыцаря, умершего в 1360г., встречается название Wezzen-Reuzzen, что очевидно, было переводом названия Белой Руси. правда, к этому надо добавить, что Ипатьевская летопись подает название "Белая русь" еще раньше, при рассказе6 о женитьбе (1325г.) польского короля Казимира на дочке великого князя литовского Гедемина Анне. И в том же X{Vв. известный польский хронист Янка из Чарнкова (1333-1385гг.) назвал Полоцк "крепостью Белой Руси".

На карте монаха Фра Мауро, который умер в Венеции около 1457г., употреблены уже три переводных названия Русий: Rossia blancha, Rossia rossa и Rossia negra (Белая, Червоная (Красная) и Черная Руси), гл.: Кожедуб Алесь. Руси и Литва: исторические миниатюры. Мн., 2011, - С.124.

Хведар напiсаў(ла) 01.12.2011 13:00
11 сакавіка 1650г. - Заява шляхціца Браніслава прысецкага пра незаконны разгляд яго справы з архідыяканам Белай Русі, плябанам на Вядцу і Абольцах, ксяндзом Тэадорам Скуміновічам у полацкім гродскім судзе (Актавая кніга Полацкага магістрата 1650г. Зборнік дакументаў. - Мн., 2006. - С.160).Як бачна, у XVIIст. назва Белая Русь трывала замацавалася ў свядомасці жыхароў ВКЛ. Гэта можна патлумачыць тым, што пасля Люблінскай уніі славянскія карані зноў выйшлі на першы план. Асабліва пасля абмежавання ў новай дзяржаве ліцьвнскай знаці, і жадання палякаў падкрэсліць першачарговую ролю славян.
Lis напiсаў(ла) 05.12.2011 14:36
1654 октября 4. Царская грамота жителям Велижа, с убеждением их сдать город без кровопролития (Акты исторические, собранные и изданные Археографическою комиссиею. Т.4. 1645-1676. - СПб, 1842. - С.232-233). У ёй цар звяртаецца да насельніцтва Беларусі, як цар Белай Русі. "Божиею милостию от Великого Государя Царя и Великого Князя Алексея Михайловича, всея Великия и Малыя и Белыя Росии Самодержца" и т.д.
Паляшук напiсаў(ла) 04.01.2012 11:21
Спрэчкі вакол паўднёвай мяжы беларусаў разглядаецца ў артыкуле Ніны Баршчэўскай "Трактоўка Палесься беларускімі эміграцыйнымі даследнікамі" (Комлекснае даследаванне фальклору і этнакультуры Палесся: матэрыялы ІІ Міжнароднай навуковай фальклорна-этналінгвістычнай канферэнцыі, 14-15 красавіка, - Мн., 2005. - С.52.57). Прыводзяцца важкія аргументы таго, што Палессе арганічна ўваходзіла ў склад беларускіх зямель... Паляшукі ўзбагацілі генафонд дрыгавітаў і крывітэнаў.
Мікіта напiсаў(ла) 06.01.2012 16:47
Дзяленне тэрыторыі Русі ў складзе Рэчы Паспалітай адлюстравана ў наступным дакуменце. "1622г. - Из донесения папского нунция в Польше Торреса о борьбе народных масс проьив унии и о состоянии униятской церкви в Белой Руси и на Украине ( перевод с польского).
...Из сказанного уже можно сделать вывод, что количество схизматиков в Польше весьма значительно и, вероятно, превышает число лютеран и кальвинистов. Живут они на Волыни, Подолии, Украине, но основным их гнездом является Русь, которая делится на три части: Червоная Русь с городами Львовом, Перемышлем, к которой принадлежит и Волынь; Белая Русь, протянувшаяся от Риги, столицы Лифляндии, до Московской границы, включая Полоцк, Оршу, Витебск, Могилев; Черная Русь, находящаяся между Литвой и Волынью, до Киева с городами Пинском, Новогрудком и Овручем...
Белоруссия в эпоху феодализма: Сб. документов и материалов. В 3 т. Мн., 1959. Т.1. С.389-393.

Мікіта напiсаў(ла) 06.01.2012 17:08
А вось у дакуменце адлюстравана не геаграфична-этнаграфічнае дзяленне абласцей Русі, а адміністрацыйна-тэрытарыяльнае. Тут таксама прысутнічае назва Белая Русь. "1623 г. - Из жалобы православной шляхты Белой Руси и Украины Варшавскому сейму на притеснения и преследования, чинимые католической и униятской церквами православному населению (Перевод с польского).
...С тех пор, как отняли у нас церкви, все обычные открытые богослужения нашей греческой веры должны были прекратиться почти по всей земле русской, прекратились моления, прекратились ночные бдения...
А в подтверждение того, что это - истинная правда, мы можем перечислить воеводства, поветы и города, в которых творится этот невыносимый произвол и несвойственное христианству притеснение нас, русского народа, хотя ваши вельможи, как начальники этих поветов и воеводств, сами изволите знать, что и в каком городе вершат владыки Руси - вероотступники. В Литве - это Вильно, Минск, Новогрудок, Гродно, Слоним, Брест, Браслав, Кобрин, Каменец и другие; на Подляшье - Бельск, Брянск, Дрогичин и т.д. В Полесье - Пинск, Овруч, Мозырь и т.д. На Волыни - это Владимир, Луцк, Кременец и т.д. В воеводстве Русском - это Львов, Перемышль, Самбор, Дрогобыч, Санок и т.д. В Белзком воеводстве - это Белз, Холм, Красный Став, Буск, Сокаль и т.д. В Понизовье - Кричев, Чечеренск, Пропойск, Рогачев, Гомель, Остр, Речица, Любеч и т.д. На белой Руси - это Полоцк, Витебск, Мстислав, Орша, Могилев, Дисна и т.д....
Белоруссия в эпоху феодализма. Т.1. с.393-403.
Архіварыус напiсаў(ла) 06.06.2013 08:49
Летапіс Панцырнага і Аверкі:
"Года 1600. З Белай Русі і з Літвы да польшчы і Шлёнска саранча завітала, а у 1648 і 1652 голад прынесла цяжкі. Году 1690 цяжка, але ў 1711 годзе на Падляшшу і Русі Чырвонай цешылася саранча".
Летапісы і хронікі Беларусі. Сярэднявечча і раньнемадэрны час. Тэматычны дадатак да нумару "ARCHE" №9 за 2009. - С.586.

Вы можаце пакінуць свой каментар, уласную думку ці пытанне па выкладзенаму вышэй матэрыялу.