Асобы

Гэта старонка прысвечана выбітным асобам, якія пакінулі адметны след у гісторыі Беларусі. Тут вы зможаце прачытаць цікавыя звесткі аб жыцці і дзейнасці славутых сыноў беларускай зямлі.

  • Рэлігійна-асветніцкія дзеячы

  • Ефрасіння Полацкая (1104 - 1173)
    Ефрасіння Полацкая (1104 - 1173)
    М. Гурын 16.09.2011 Каментароў: 5
    Сярод жанчын-асветніц Ефрасіння (Еўфрасіння) Полацкая з'яўляецца найбольш яркай постаццю. Аднак жыццё і дзейнасць гэтай падзвіжніцы кніжнай справы на Беларусі, фундатаркі і педагога немагчыма апісаць грунтоўна з-за адсутнасці дакументальных...
  • Кірыла Тураўскі (1130 - 1182)
    Кірыла Тураўскі (1130 - 1182)
    М. Гурын 20.03.2011 Каментароў: 2
    Кірыл Тураўскі вылучаўся сярод асветнікаў-мужчын. Сваёй літаратурнай дзейнасцю заваяваў такі высокі аўтарытэт у сучаснікаў, што яго называлі Златавустам XII ст....
  • Аўраамій Смаленскі (канец XII ст. пач. XIII ст.)
    Аўраамій Смаленскі (канец XII ст. пач. XIII ст.)
    М. Гурын 16.09.2011
    Беларускі асветнік, рэлігійны i грамадскі дзеяч, мастак. У канцы XII — пачатку XIII ст. меў добрыя сувязі і карыстаўся вялікім аўтарытэтам насельніцтва зямель сучаснай Беларусі...
  • Грамадска-палітычныя дзеячы сярэднявечча

  • Крыжовы шлях Усяслава Полацкага
    Крыжовы шлях Усяслава Полацкага
    У. Рычка 20.11.2011
    Славітая містычным покрывай казачнасці, постаць чарадзея Усяслава Полацкага звычайна асэнсоўваецца ў навуковай літаратуры як увасабленне свайго роду авантурніка, або, гаворачы словамі Міхайла Грушэўскага, «полацкага характару»...
  • Князь Довмонт в свете исторических источников
    Князь Довмонт в свете исторических источников
    В. Преврацкий 04.10.2011 Каментароў: 38
    Князь был храбрым воином, за свою жизнь совершил много ратных подвигов. Однако прославился своими делами Довмонт в далeком городе Пскове. Как же так получилось, что славный князь Довмонт стал псковским князем Тимофеем?...
  • Іван Багданавіч Сапега (каля 1480-1546)
    Іван Багданавіч Сапега (каля 1480-1546)
    А. Грыцкевіч 16.02.2010
    Ужо ў канцы XV ст. у палітычным жыцці Беларуска-Літоўскай дзяржавы ўсё большае значэнне набывае род Сапегаў, прадстаўнікі якога на працягу XV-XVIII стст. стала займаюць вышэйшыя дзяржаўныя, адміністрацыйныя і вайсковыя пасады...
  • Айчыну сваю баронячы (Канстанцін Астрожскі, 1460-1530)
    Айчыну сваю баронячы (Канстанцін Астрожскі, 1460-1530)
    Г. Сагановіч 05.12.2007 Каментароў: 4
    Такія постаці, як Кастусь Астрожскі, складаюць гонар кожнага народа. І яны мусяць вяртацца ў памяць нацыі - нават пасля стагоддзяў забыцця. Нацыя жыве, пакуль у ейнай свядомасці жывуць яе героі. Без іх яна памірае...
  • Род Радзівілаў

  • Войшунд па мянушцы Радзівіліо
    Войшунд па мянушцы Радзівіліо
    К.Я. Шышыгіна-Патоцкая 23.10.2010
    На працягу многіх стагоддзяў Нясвіжам валодалі Радзівілы. Яны займалі найвышэйшыя пасады ў дзяржаве, мелі велізарныя плошчы зямлі, атрымоўвалі мільённыя даходы, уплывалі на лёсы тысяч людзей...
  • Заснавальнік нясвіжскай лініі. Ян Радзівіл Барадаты (1474—1522)
    Заснавальнік нясвіжскай лініі. Ян Радзівіл Барадаты (1474—1522)
    К. Шышыгіна-Патоцкая 20.02.2010
    Першым Радзівілам, які ступіў на зямлю Нясвіжа, лічыцца Ян Барадаты, мянушку атрымаў за доўгую бараду. Ён нарадзіўся ў сям'і Мікалая Радзівіла, вялікага канцлера літоўскага і ваяводы віленскага, і Соф'і Манівід, слонімскай князёўны...
  • Юры Радзівіл «Пераможца» (1480—1541)
    Юры Радзівіл «Пераможца» (1480—1541)
    К.Я. Шышыгіна-Патоцкая 23.10.2010
    Бацька Барбары Юры Радзівіл валодаў вялікім ваенным талентам, удзельнічаў у шматлікіх бітвах з татарамі, Масквою, крыжакамі. ...
  • Мікалай Радзівіл Чорны (1515-1565)
    Мікалай Радзівіл Чорны (1515-1565)
    К.Я. Шышыгіна-Патоцкая 24.10.2010
    Мікалай Радзівіл Чорны, безумоўна, адзін з вядомейшых палітычных дзеячоў нашай радзімы – канцлер Вялікага Княства Літоўскага, ваявода віленскі, заснавальнік нясьвіскай лініі роду Радзівілаў, чалавек, якога называлі некаранаваным каралём Беларусі,...
  • Сыны Мікалая Крыштофа Радзівіла Сіроткі
    Сыны Мікалая Крыштофа Радзівіла Сіроткі
    К. Я. Шышыгіна-Патоцкая 17.11.2010
    Мікалай Крыштоф Радзівіл Сіротка меў дзевяцёра дзяцей: шасцёра сыноў і трох дачок. Гэта — Ян Юры, Альбрэхт Уладзіслаў, Мікалай, Крыштоф Мікалай, Жыгімонт Караль, Аляксандр Людвік, Эльжбета, Крысціна і Караліна. Па-рознаму склаўся іх лёс...
  • Януш Радзівіл (1612-1655)
    Януш Радзівіл (1612-1655)
    К. Шышыгіна-Патоцкая 20.02.2010 Каментароў: 1
    Як і большасць Радзівілаў, якія былі сапраўднымі патрыётамі княства і лічылі Люблінскую унію 1569 года вялікім злачынствам для краю, Януш Радзівіл не мог змірыцца з палітыкай Кароны, якая ўсё больш абмяжоўвала самастойнасць і незалежнасць ліцвінаў...
  • Багуслаў Радзівіл (1620 - 1669)
    Багуслаў Радзівіл (1620 - 1669)
    К. Шышыгіна-Патоцкая 21.03.2010
    Багуслаў Радзівіл (1620 - 1669), канюшы літоўскі, генеральны губернатар Кралеўца, быў адным з самых багатых магнатаў Вялікага княства Літоўскага і належаў да біржанскай лініі гэтага магутнага феадальнага роду...
  • Вялікія князі літоўскія

  • Стафан Баторый (1533-1586)
    Стафан Баторый (1533-1586)
    А. Грыцкевіч 19.03.2010
    Стафан Баторый - кароль польскі і вялікі князь літоўскі, рускі і жамойцкі з'яўляецца адной з найбольш вядомых і значных асоб у гісторыі Беларусі XVI ст. Гэта быў чалавек незвычайнага лёсу, імя і прозвішча якога гучала па-рознаму ў трох краінах,...
  • Жыгімонт Ваза (1566-1632)
    Жыгімонт Ваза (1566-1632)
    А. Грыцкевіч 08.03.2011
    Адной з гістарычных асобаў, што актыўна ўплывалі на палітычнае жыццё федэратыўнай Рэчы Паспалітай, а значыць і Беларуска-Літоўскай дзяржавы, з'яўляецца Жыгімонт Ваза, больш вядомы з падручнікаў гісторыі як кароль Жыгімонт (Сігізмунд, Зыгмунт)...
  • Уладзіслаў Ваза (1595-1648)
    Уладзіслаў Ваза (1595-1648)
    А. Грыцкевіч 08.03.2010
    Уладзіслаў Ваза нарадзіўся 9 чэрвеня 1595 г. у Лобзаве, каля Кракава. Ён належаў да шведскага каралеўскага роду і быў старэйшым сынам Жыгімонта Вазы — караля Польшчы, вялікага князя літоўскага і караля Швецыі...
  • Ян Казімір Ваза (1609-1672)
    Ян Казімір Ваза (1609-1672)
    А. Грыцкевіч 20.03.2010
    Ян Казімір, сын караля Польшчы, вялікага князя літоўскага і караля Швецыі Жыгімонта Вазы, не з'яўляўся кандыдатам на каралеўскі пасад. Ён быў малодшым сынам караля ад другога шлюбу і малодшым братам каралевіча Уладзіслава, слыннага прэтэндэнта...
  • Міхал Карыбут Вішнявецкі (1640-1673)
    Міхал Карыбут Вішнявецкі (1640-1673)
    А. Грыцкевіч 01.11.2009
    Кароль польскі і вялікі князь літоўскі з 1669 г. Чатырохгадовае панаванне караля Міхала Вішнявецкага было нешчаслівым для Рэчы Паспалітай. Ён аказаўся няздольным манархам, не змог сканцэнтраваць грамадскія сілы ні на пытаннях унутранай, ні на...
  • Ян Сабескі (1629-1696)
    Ян Сабескі (1629-1696)
    А. Грыцкевіч 20.03.2010
    Ян Сабескі быў другім «Пястам» на каралеўскім троне ў Польшчы і вялікім князем літоўскім. Шляхта зноў выбрала ў 1674 г. караля са свайго асяроддзя...
  • Аўгуст II Моцны (1670-1733)
    Аўгуст II Моцны (1670-1733)
    А. Грыцкевіч 12.11.2010
    З імём Аўгуста Моцнага гісторыкі звязваюць трагічныя для нашай краіны падзеі Паўночнай вайны, актыўнае ўмяшанне Расіі ва ўнутраныя справы Рэчы Паспалітай, пастаянную барацьбу паміж рознымі групоўкамі...
  • Станіслаў Ляшчынскі (1677-1766)
    Станіслаў Ляшчынскі (1677-1766)
    А. Грыцкевіч 17.11.2010
    Постаць гэтага караля польскага і вялікага князя літоўскага, рускага і жамойцкага неадназначная. Нават гады ягонага кіравання часткова прыпадаць на час панавання двух каралёў Саксонскай дынастыі (Сасаў)...
  • Аўгуст III (1696-1763)
    Аўгуст III (1696-1763)
    А. Грыцкевіч 17.11.2010
    Наша краіна мела яшчэ аднаго валадара, які панаваў трыццаць гадоў. Гэта быў другі манарх з Саксонскай — дынастыі, другі Сас. Пры ім дзяржаўны лад Рэчы Паспалітай значна аслабеў...
  • Станіслаў Аўгуст Панятоўскі (1732-1798)
    Станіслаў Аўгуст Панятоўскі (1732-1798)
    А. Грыцкевіч 19.11.2011
    Апошнім каралём польскім і вялікім князем літоўскім, рускім і жамойцкім быў Станіслаў Аўгуст Панятоўскі. Ягонае панаванне — гэта перыяд палітычнага заняпаду Рэчы Паспалітай, спробы рэформаў і ўмацавання дзяржаўнага ладу краіны, інтэрвенцыі Расіі і яе...
  • Кароткая біяграфія вялікага чалавега (Тадэвуш Касцюшка, 1746-1817)
    Кароткая біяграфія вялікага чалавега (Тадэвуш Касцюшка, 1746-1817)
    А. Бензярук 24.01.2008 Каментароў: 3
    Жыццю і дзейнасці Тадэвуша Касцюшкі прысвечана надзвычай многа даследаванняў. Асабліва шмат кніг і артыкулаў выходзіла на польскай, французскай, англійскай, а апошнім часам і на беларускай мовах - менавіта ў тых краінах, дзе слынны военачальнік...
  • Ігнацій Дамейка. Жыццё і справы (1802-1889)
    Ігнацій Дамейка. Жыццё і справы (1802-1889)
    J. Garbowska, K. Jakubowski 02.08.2008
    Можна прывесці не шмат прыкладаў жыцця такога працавітага, поўнага ахвяравання, з усёй паўнатой адданага адукацыі i развіццю навукі. Пан Дамейка быў больш чым прафесарам: быў апосталам навукі...
  • Напалеон Орда (1807-1883)
    Напалеон Орда (1807-1883)
    З. Бараноўская 26.09.2007 Каментароў: 1
    Бог шчодра надзяліў яго талентамі. Ён быў мастаком, кампазітарам, піяністам, педагогам. І праз гэтыя таленты нястомна дасканаліў сваю душу – тое самае патаемнае, дзеля спраўджвання якога ўсе мы прыходзім на зямлю. ...
  • Станіслаў Булак-Балаховіч (1883-1940)
    Станіслаў Булак-Балаховіч (1883-1940)
    А. Грыцкевіч 31.10.2009
    Пасля доўгага замоўчвання беларускімі гісторыкамі савецкага часу ўжо у 90-я гады мінулага стагоддзя беларускія нацыянальныя гісторыкі вярнулі з часовага нябыту імя аднаго з найактыўнейшых беларускіх вайсковых і палітычных дзеячаў — генерала...
  • "Бацька" - Генерал Станіслаў Булак-Балаховіч
    "Бацька" - Генерал Станіслаў Булак-Балаховіч
    22.09.2007 Каментароў: 2
    10 лютага нарадзіўся славуты сын беларускае зямлі - яе абаронца і нацыянальны герой генерал Станіслаў Булак-Балаховіч. Ён жыў, змагаўся і паклаў сваё жыцце за волю Бацькаўшчыны....
  • Генерал Кіпрыян Кандратовіч (1859-1932)
    Генерал Кіпрыян Кандратовіч (1859-1932)
    Л. Лаўрэш 17.06.2008
    Расійскія гісторыкі называюць іх вялікімі здраднікамі Расійскай імперыі. Яны - гэта вышэйшыя афіцэры Расіі, генералы і члены світы імператара, якія падчас рэвалюцыі перайшлі ў нацыянальныя рухі і пайшлі па шляхах стварэння на крушнях рухнуўшай...
  • Крэскі да біяграфіі генерала К. Кандратовіча
    Крэскі да біяграфіі генерала К. Кандратовіча
    Л. Лаўрэш 13.07.2008 Каментароў: 1
    Травень 1917 г. – не лепшы час для таго, каб генералу ад інфантэрыі ва ўзросце 59 гадоў аднаўляць сваю вайсковую кар'еру. Расейская армія развальвалася, генералаў масава здымалі з пасад, да 1 траўня 1917 г. былі адхіленыя ад займаных пасад 3 з 5...
  • Рыцар Свабоды (Ксёндз Вінцэнт Гадлеўскі, 1888-1942)
    Рыцар Свабоды (Ксёндз Вінцэнт Гадлеўскі, 1888-1942)
    С. Ёрш 12.12.2007
    Некаторыя крыніцы сьведчаць пра тое, што Вінцэнт Гадлеўскі падчас нямецкай акупацыі кіраваў падпольнай арганізацыяй “Беларускі Народны Фронт” (БНФ). Упершыню пра гэтую арганізацыю напісаў у красавіку 1946-га ў эміграцыйным часопісе “Ruch” (“Рух”)...
  • Ксёндз Вінцэнт Гадлеўскі: Філасофскае абгрунтаванне беларускай ідэі
    Ксёндз Вінцэнт Гадлеўскі: Філасофскае абгрунтаванне беларускай ідэі
    У. Конан 25.10.2008 Каментароў: 1
    Сутнасць беларускай ідэі - усведамленне Боскага і гістарычнага паклікання свайго народа, яго шматвяковай традыцыі, яго місіі ў гістарычным і сучасным быцці народаў свету. Беларуская ідэя - гэта таксама выяўленне ў філасофіі, літаратуры, мастацкай...
  • Пуцявінамі змагання і пакутаў (Палута Бадунова, 1885-1938)
    Пуцявінамі змагання і пакутаў (Палута Бадунова, 1885-1938)
    В. Лебедзева 28.03.2008 Каментароў: 1
    Валянціна Лебедзева здолела інтуіцыйна адчуць нутраны свет сваёй гераіні, яна развейвае старое ўяўленне пра Бадунову як пра "жалезную лэдзі" беларускага нацыянальнага руху, паказвае драму жанчыны, якая так і не знайшла шчасця ў асабістым жыцці...
  • Раман Скірмунт (1868-1939)
    Раман Скірмунт (1868-1939)
    У. Арлоў 10.12.2007
    Герой нашай сёньняшняй перадачы - асоба, вядомая, бадай толькі гісторыкам. А між тым гэты чалавек мог бы стаць першым беларускім прэзыдэнтам...
  • Вацлаў Ластоўскі (1883-1938)
    Вацлаў Ластоўскі (1883-1938)
    У. Арлоў 10.12.2007
    Бясспрэчнае лідэрства ў нашай гісторыі крывічоў і іх нашчадкаў сталася падставаю ўзьнікненьня полацка-крывіцкае канцэпцыі беларускай дзяржаўнасьці й культуры. Ластоўскі абгрунтаваў яе на ўзроўні навуковай публіцыстыкі й мастацкай інтуіцыі...
  • Вацлаў Іваноўскі - 120 гадоў з дня нараджэння (1880-1943)
    Вацлаў Іваноўскі - 120 гадоў з дня нараджэння (1880-1943)
    А. Савук 10.12.2007
    Яму снілася незалежная Беларусь, толькі гэтая мэта надавала сэнс усім ягоным намаганням, скіраваным на абуджэнне і пашырэнне нацыянальнай свядомасці народа...
  • Фабіян Акінчыц — правадыр беларускіх нацыянал–сацыялістаў (1886-1943)
    Фабіян Акінчыц — правадыр беларускіх нацыянал–сацыялістаў (1886-1943)
    Ю. Туронак 10.12.2007 Каментароў: 1
    Напрыканцы 1933 г. на заходнебеларускай сцэне ўзнікла групоўка, якая абвясціла сябе нацыянал–сацыялістычным актывам. Яе заснавальнікам, ідэолагам і правадыром быў Фабіян Акінчыц, які вопыт палітычнай дзейнасці здабываў у партыі расійскіх эсэраў, у...
  • Усевалад Родзька. Правадыр беларускіх нацыяналістаў (1920-1946)
    Усевалад Родзька. Правадыр беларускіх нацыяналістаў (1920-1946)
    С. Ёрш 21.09.2007
    Гэтая брашура прысьвечана асобе правадыра Беларускай Незалежніцкай Партыі, маёру Беларускай Краёвай Абароны й кіраўніку Беларускай Вайсковай Арганізацыі Ўсеваладу Родзьку. Ён жыў і змагаўся для Беларусі. Ён вызначаўся бязьмежным патрыятызмам і...
  • Жыцьцё пад агнем. Партрэт беларускага военачальніка і палітычнага дзеяча Барыса Рагулі на фоне яго эпохі
    Жыцьцё пад агнем. Партрэт беларускага военачальніка і палітычнага дзеяча Барыса Рагулі на фоне яго эпохі
    Л. Юрэвіч 24.12.2007
    З тых часоў, пра якія пойдзе аповед, не захавалася дакумэнтаў, прынамсі, для дасьледнікаў без пагонаў: цалкам магчыма, што яны па-ранейшаму схаваныя ў архівах КДБ і, некалі выдрукаваныя, адкарэктуюць напісанае на бачынах гэтай кнігі...
  • Першы беларус
    А. Латышонак 20.09.2007 Каментароў: 14
    Непасрэдным продкам усіх беларусаў можна лічыць толькі першага чалавека, які сам сябе назваў беларусам. Гэта быў Саламон Рысінскі, Solomo Pantherus Leuсorussus. Піша Алег Латышонак....