Гістарыяграфія

Г. Сагановіч - Перыядызацыя беларускай гісторыі

Як вядома, перыядызацыя наогул - гэта падзел гiсторыi на эпохi, перыяды, падперыяды etc., якi ажыццяўляецца на падставе пэўных крытэрыяў. Межы памiж iмi мусяць адлюстроўваць змены якаснага характару...

Г. Сагановіч - Дзесяць гадоў беларускай гістарыяграфіі

Дзесяць мінулых гадоў для гістарычнай навукі Беларусі былі надзвычай важным перыядам. Пры ўсіх цяжкасцях, наўрад ці апраўдана гаварыць пра яе крызіс, зыходзячы толькі з колькасці кадраў і пагаршэння іх матэрыяль ных умоваў...

С. Марозава - Этнічныя працэсы на беларускіх землях

У канцы XIII- XVI ст. пачынаецца фарміраванне беларускай народнасці - гістарычна склаўшайся на тэрыторыі сучаснай Беларусі і суседніх усходніх і паўночных землях устойлівай супольнасці людзей, якая характарызуецца асаблівасцямі мовы, побыту, культуры...

Вышэйшыя дзяржаўныя асобы Беларусі на розных этапах гісторыі

...

В. Ластоўскі - Што трэба ведаць кажнаму беларусу

Кажны сучасны культурны чалавек перш-наперш павінен ведаць, хто ён такі, якая ягоная мова, народ і край, дзе ён жыве, якая ягоная гісторыя....

І. Воранаў - Вільня-Вільно-Вільнюс (Гісторыя аднаго горада)

Прайшло не так шмат часу з таго моманту, калі Беларусь зноў набыла сваю незалежнасць. Пятнаццаць гадоў таму, атрымаўшы дзяржаўнасць, мы атрымалі акрамя нацыянальнага гаспадарства яшчэ і незлічонае мноства абавязкаў...

М. Чарняўскі - Першабытнае грамадства на тэрыторыі Беларусі

Першае пранікненне чалавека на тэрыторыю Беларусі, якое адбылося яшчэ ў палеаліце, супала з рэзкім пахаладаннем. На гарах Скандынавіі пачалі ўтварацца ледавікі таўшчынёй у многія сотні метраў, якія раз-пораз насоўваліся на Паўночную Еўропу...

Г. Сагановіч - Полацк і нямецкая калонія на Дзвіне

У нашай гiстарычнай лiтаратуры немец паўставаў звычайна ў іпастасі захопнiка, «крыжака», жаўнера-наймiта etc., толькі не суседа. А ў ХIII ст. аўтар Вялiкапольскай хронiкi занатаваў, што тэўтоны i славяне добра жывуць супольна, i што няма iншых...

Гісторыя Вялікага Княства Літоўскага

Гісторыя Вялікага Княства Літоускага, Рускага, Жамойцкага здаўна прыцягвала ўвагу даследчыкаў мінуўшчыны. Ужо ў XVI ст. з'яўляюцца творы, што абапіраліся на беларуска-літоўскія летапісы...

Што такое Вялікае Княства Літоўскае?

Вялікае Княства Літоўскае - гэта сярэднявечная беларуская дзяржава, што паўстала ў ХІІІ стагоддзі на Новагародскай зямлі. Умацаванне яе адбывалася на эканамічным і культурным грунце старадаўных беларускіх княстваў - Полацкага, Турава-Пінскага і...

Е. Макаровский - Битва Куликовская, битва Окуневская...

К легенде о 250-летнем татаро-монгольском иге...

Г. Сагановіч - «Русь» у вайне з Нямецкім ордэнам (канец ХIII — пачатак XV ст.)

Вайна паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Нямецкім ордэнам застаецца адной з самых захапляльных і дасюль маладаследаваных тэм гісторыі Ўсходняй Еўропы...

Г. Сагановіч - Русіны пад Грунвальдам (Дуброўнай) у 1410 г

Праблема ўдзелу русінаў (пазнейшых беларусаў і ўкраінцаў) у галоўнай бітве з Нямецкім ордэнам у 1410 г., хоць ужо не раз краналася, заслугоўвае асобнага разгляду...

Г. Сагановіч - Грунвальд у беларускай гістарыяграфіі

Бітва 1410 г. пад Грунвальдам (у нямецкай традыцыі — Танэнберг, у літоўскай — Ћalgiris, у беларускай магло б быць Дуброўна1, як лакалізавана месца сечы ў летапісах) стала па­дзеяй, пра якую адразу даведаўся ўвесь тагачасны свет. Як вядома, самы чынны...

Г. Сагановіч - Аршанская бітва 1514 г. — канфлікт гістарыяграфій і ідэнтычнасцяў

Бітве 1514 г. пад Оршай, у якой колькасна меншае войска гетмана Канстанціна Астрожскага разбіла маскоўскую армію князя Васіля ІІІ, выпаў асаблівы лёс...

А. Грыцкевіч - Аршанская бітва 1514 года і яе ўдзельнікі

Адной з вялікіх бітваў ХУІ стагоддзя з'яўляецца бітва пад Оршай, якая адбылася 8 верасня 1514 г. паміж войскам Беларуска-Літоўскай дзяржавы, якім камандаваў князь Канстанцін Іванавіч Астрожскі, і маскоўскім войскам...

Ю. Бохан - Cтруктура войска Вялікага Княства Літоўскага ў другой палове ХІV–ХV ст.

Структура і прынцыпы камплектацыі войска Вялікага Княства Літоўскага ў другой палове ХІV–ХV ст. адлюстраваны ў пісьмовых крыніцах таго часу вельмі цмяна...

Ю. Усціновіч - Фарміраванне і арганізацыя наёмных войск ВКЛ з 2-й паловы XVI ст. да Рэформ Стэфана Баторыя

Аснову ўзброеных сіл ВКЛ у сярэдзіне XVI ст. яшчэ складала паспалітае рушэнне - збор вайскова-служылага саслоўя для абароны ад непрыяцеля. Аднак Інфлянцкая (Лівонская) вайна паказала, што паспалітае рушэнне не ў стане выконваць функцыі абароны...

А. Янушкевіч - Унія з Каронай ва ўнутранай палітыцы ВКЛ перад Люблінскім соймам 1569 г.

1569 год стаў пераломным у гісторыі Вялікага Княства Літоўскага. Заключанай у Любліне уніі з Польшчай папярэднічалі важныя ўнутрыпалітычныя падзеі і працэсы, у якіх удзельнічалі прынамсі тры ўплывовыя палітычныя суб’екты - гаспадар, магнатэрыя і...

Г. Прыбытка - Апалогія Рэчы Паспалітай

Немагчыма аспрэчваць той факт, што за апошняе дзесяцігоддзе адбылася сапраўдная рэвалюцыя ў асэнсаванні гісторыі Беларусі перыяду Cярэднявечча і Новага часу...

У. Падалінскі - «Шведская» палітыка Жыгімонта III Вазы

Пасля смерці ў снежні 1586 г. Стэфана Баторыя на пасад Рэчы Паспалітай прэтэндаваў, побач з аўстрыйскім эрцгерцагам Максімільянам і вялікім князем маскоўскім Фёдарам Іванавічам, шведскі каралевіч Жыгімонт Ваза...

С. Марозава - Берасцейская унія і этнічная свядомасць беларусаў

Вось ужо два стагоддзi беларусам навязваюць адмоўны гiстарычны стэрэатып царкоўнай унii, якi грунтуецца галоўным чынам на крынiцах, напiсаных яе незычлiўцамi. Унii iнкрымiнуецца мноства злачынстваў супраць народу, самым вялiкiм з якiх быў нiбыта...

Г. Сагановіч - Казацка сялянская вайна

Распачатае ў 1648 г. на Украіне казацкае паўстанне на чале з гетманам Багданам Хмяльніцкім хутка вылілася ў вялікую вызваленчую вайну. Ва ўкраінскага гетмана і казацкай старшыны падчас гэтай барацьбы з'явіўся план стварэння сваёй дзяржавы...

Г. Сагановіч - "Невядомая вайна: 1654-1667"

Катастрофа - інакш не назавеш стан, у які была ўвергнутая Беларусь трынаццацігадовай вайной. І самыя страшныя страты - гэта страты людзкія. У Беларусі ў межах прыкладна яе сучаснай тэрыторыі колькасць насельніцтва зменшылася больш чым напалову...

Г. Прыбытка - Святло і цені Бара. Барская канфедэрацыя на Беларусі: перадумовы і ход.

Бадай, нямнога ёсць у гiсторыi Рэчы Паспалiтай XVIIІ ст. падзеяў, якiя выклiкалi i выклiкаюць столькi розных ацэнак у даследчыкаў, як Барская канфедэрацыя. I гэтыя ацэнкi вагаюцца ад цалкам негатыўных да апалагiзацыi i гераiзацыi...

А. Лукашэвіч - Ваеннае становішча ў Беларусі ў 1812 г.

Прычыны ўвядзення ваеннага становішча. Напярэдадні вайны 1812 г. перад расейскім урадам паўсталі дзве складаныя задачы - правесці нарыхтоўку правіянту і фуражу для арміі і забяспечыць фінансаванне надзвычайных ваенных выдаткаў...