Я. Станкевіч - Крыўя-Беларусь у мінуласьці

  1. Беларуская раса
  2. Плямёны беларускія
  3. Політычны развой
  4. Прыход Норманаў
  5. Ад прыходу Норманаў да палавіны XIII в.
  6. Задзіночанае гаспадарства крывіцкае (Ад палавіны ХШ да канца XVTII в.)
  7. Назоў задзіночанага гаспадарства крывіцкага
  8. Довады крывіцкае гаспадарсьцьвенасьці Вялікага Княства Літоўскага
  9. Дальшы развой падзеяў у Вялікім Княстве Літоўскім
  10. Крыўя ў гаспадарсьцьве расейскім
  11. Вера
  12. Мова й культура ад пачатку да канца стагодзьдзя ХIII
  13. Ад пачагку XIV стагодзьдзя да канца XVII
  14. Ад канца XVII стаг. да 1839 г.
  15. Ад 1839 г. да пачатку XX стагодзьдзя
  16. Ад 1905 да 1920 году

Беларуская раса

Беларуская мова ёсьць аднэй з моваў славянскіх; із старых элемэнтаў іншых ёсьць у ёй толькі малая жменька слоў паходжаньня балтыцкага. 3 другога боку, па ўсёй займанай Беларусамі тэрыторыі расьцярушана мноства географічных і ня мала асобавых (прозьвішчы) назоваў балтыцкага паходжаньня. Да-лей, ад найдаўнейшых часоў ажно дагэтуль па ўсёй тэрыторыі расьсяленьня беларускага народу ў народным мастацтве беларускім (на тканінах, у кераміццы, у прыборах будынкаў, у некаторых вырабах рамясла) пануе орнамэнт геомэтрычны [1]. 3 народаў, гукаючых славянскімі мовамі, ніякі іншы народ у сваім народным мастацтве орнамэнту геомэтрычнага ня знае. Затое, як у Беларусаў, гэомэтрычны орнамэнт пануе ў народным мастацтве народаў балтыцкіх (Ліцьвіноў, Латышоў). Ведама, у народным мастацтве адбіваецца псыхіка народу. Дзеля таго, як географічныя назовы балтыцкія, так і геомэтрызм у народным мастацтве беларускім зьяўляюцца важнымі довадамі таго, што Беларусы паўсталі ізь зьліцьця часьці Славян із часьцяй Балтаў. 3 гэтым-бы было ў згодзе географічнае палажэньне беларускага народу. Менаванае зьліцьцё настала яшчэ ў пару прэгісторычную. Пазьней, на ваччу гісторыі, гэты працэс да некаторай меры паўтарыўся, калі ўліліся ў беларускі народ яшчэ два плямёны балтыцкія - Голядзь на ўсходзе і Яцьвягі на заходзе.

У згодзе з антрополёгічным паходжаньням Беларусаў ёсьць псыхічны тып беларускі. Беларус кемны, быстры, борзда орыентуецца, вельмі здольны да вышшых перажываньняў душэўных, ён лёгка працінаецца абстрактнымі ідэямі, лёгка захапляецца поэзіяй і мастацтвам, ён наагул даволі пачуцьцёвы і не матэрыялісты, - гэта ўсё рысы славянскія. A - з другога боку - натура Беларуса глыбокая, трывалкая, узьдзержлівая, ён станаўкі, упорысты і вельмі адпорны на ўсякі націск, даволі скрытны, ня лёгка праяўляецца (трэба зь Беларусам доўга пажыць, каб яго пазнаць), - гэта рысы тыпу балтыцкага. Да рысаў балтыцкіх трэба аднесьці і тое, што Беларус ня ўспыхвае й ня выбухае, на'т ня борзда загараецца, але ўгарэўшыся, гарыць доўга, гарыць ўнутры на'т тады, калі знадворку здаецца згаслым. На вайне Беларус супакойна-адважны. 3 гледзішча Паляка Беларус супакойны й маўклівы, а з гледзішча Ліцьвіна ён рухлівы й гаваркі.

Дзеля таго што спачатныя Славяне і спачатныя Балты былі чыстыя Арыйцы, дык і Беларусы належаць да чыстых Арыйцаў.

Менаваным сваім паходжаньням антрополёгічным Беларусы вельмі розьняцца як ад іншых народаў, гукаючых славянскімі мовамі (Палякоў, Украінцаў і іншых), так і ад народаў балтыцкіх. А найбалей Беларусы расава розьняцца ад Расейцаў, бо апошнія аславянізаваныя Фіны і часткава аславянізаваныя Турка-Татары, значыцца зусім не Арыйцы.

  • [1] Прыр.: Очерки по исгории изобразительного искусства Белоруссии, 1940 г.

Дата публікацыі: 06.04.2008
Прапануем да дадзенага матэрыялу...


Каментарыі чытачоў

Цярэшка / 24.06.2008 17:34
Я ня разумею, чаму мова Станкевіча дасюль ня цікавіць нашых моваведаў?


Вы можаце пакінуць свой каментарый, уласную думку ці пытанне па выкладзенаму вышэй матэрыялу.

Увядзіце код